Veenmuseum
Het Veenmuseum is een uniek gelegen, kleinschalige buitenmuseum waar bezoekers door vrijwilligers op een onderhoudende wijze en in een informele sfeer in contact gebracht worden met het leven, wonen en werken in de tijd van de vervening van Noord-Twente (± 1850 tot ± 1950).
Op bezuuk in’t veenmuseum
Vieftien méns’n op twee lorries
Lokomotivie giet veuröp
Fototoestel in de aanslag
“Knip” dat stiet er ök weer op
Oalde dingen uut verleed’n
Vergeleek’n met et spul van nöw
Wat hebt ze vrögger mutt’n martel’n
Et leem van toen was gries en grauw.
Et leem was hard, ök veur de kinder
Muss’n met de oalders met
Noar’t veld umme ök te wark’n
En nog was’t bestoan niet vet.
‘s Winters was et nog wat slechter
Wind, sni-j en hagel gierde deur de kier’n
Van’t plaggenhuttie op de heide
Dan was er echt niet veul te vier’n.
Vung Va is een haze op de heide
Dan was et feest in et gezin
Een keer wat vleis veur iederiene
Dat gung er dan as koeke in.
Lag er in de winter ies op ’t water
Zomers kan dat immers niet
Dan kun ze op de venegaat’n skaats’n
Heur energie kun ze dan kwiet.
Teeg’nwoordig in de grote skaatshal’n
Is et lekker warm en licht
Ie wordt doar ök niet gauw verkoald’n
Want et dak dat zit ök dicht.
De gesprekk’n over vrögger
Dat toen alles völle beter was
Mar in de winter leed ie völle koalde
En nöw ku-j skaats’n zonder jas.
Natuurlijk waar’n d’r vrögger mens’n
Die hadd’n ’t oardig roem en breed
Mar de arbeider in et vene
Die had zorg’n bi-j de vleet
Gelukkig hebt wi-j et met mekare
Een bestoan wat niet zo zwoar meer is
En as wi-j nöw graag iets wilt hebb’n
Griept wi-j hoaste nooit is mis.
Wus ik et maar?
“Opa, woar goa ie noar toe”, vreug ik an Opa toen as hij in de auto stapte.
“Noar et veenmuseum in Westerhaar mien jonge”. “Mag ik met?”
“Ja heur kroep mar in oen stoeltie”, zee Opa. Ik mus nog in een autostoeltie.
Toen wi-j een endtie onderweg waarn dacht ik, wat is een veenmuseum?
Een beetie een raar woord.
Liekt mi-j helemoale niet zo’n mooie plekke.
“Wat ku-j doar zien Opa en wat mut ie doar doen?
“Ik mut eem een tekening brengen over wat ze op het veenmuseumterein wilt bouwen?”
Leek mi-j niet zo interessant.
Vun et eigenlijk wel een betie eng ök.
Toen wi-j een bochte um gung kwaam wi-j langs een kanaal.
“Opa gooi die tekening mar in et water dan goat wi-j argens aanders noar toe”.
Mar nee Opa reed gewoon deur.
Toen wi-j bi-j het veenmuseum an è-koom waarn vun ik het nog wel weer interessant
Kleine huusies met stro er op en bin in die huusies allemoale oalde ding die ze vrogger gebruukten in huus, aparaten umme turf te graven en veur wark in de tune.
Dat vertelde Opa mi-j.
D’r was ök een meneer die an Opa vreug,”zal ik jullie tween is eem rondrieden met het treintie”? Dat deden wi-j. Ik had nog nog nooit een treintie è-ziene en nöw reden wi-j rond op het veenmuseum.
Soms stopte dat treintie an dan gung wi-j argens noar kieken. Ök soms in zo’n klein huusie, een ‘plaggenhutte’ heet zo’n ding.
Waarn mar kleine huusies en die meneer die oons rondreed zei dat doar een papa en een mama met negentien kinder in è-woond hadden.
Mar dat geleufde ik niet en dat heb ik later ök tegen Opa verteld.
Toen zei Opa, hij bedoelde gien negentien, mar negen of tien kinderen. Opa hef later tegen die meneer è-zegd dat hij beter acht of negen kinderen kon zeggen.
O,ja er was ök gien wc, maar een hoalten klein huusie woar as noar toe mussen um te poepen. Er zat een gat in een plaanke woar as ie op musen goan zitten.
Dat was arg koald in de winter vertelde die meneer.
Hij hef nog veul meer van dat soort ding verteld, maar dat weet ik allemoale niet meer.
Wat ik nog wel weet dat ik op een natte betonvloere in een gebouwgie è-lopen heb.
Doar waarn ze nog met bezig. Ze vun het niet mooi dat ik doar over hen è-lopen was, maar zeiden ze, dat make wi-j wel weer glad.
Ik kreeg ök nog ranja van een mevrouw die doar ök was.
Toen ik dat op had bint wi-j weer noar huus è-goan.
Was toch mooier dan ik dacht.
Museum in’t veld
De “Poaterswal” is zo è-nuumd, umdat, meer dan honderd joar geleed’n zogezegd
Deur poaters in’t moeras en heideveld, een pad van Noord noar Zuud is an è- legd
Nöw een paar eeuw’n later bint d’r an ‘t zülfde pad
Weer een aantal ménsen heel drok in de weer
Um te bewaar’n van ‘t veen, moeras en heideveld,
Echt d’r is niet zo veule, van ‘t spul van vrögger meer.
Nöw bint ze öp een roeg stuk heideveld
bezig veur het noageslacht iets an te legg’n
Dat over vrögger:’van de mens’n in de vene giet’
Met veurbeeld’n ku-j dat toch et beste zegg’n.
Inmiddels stiet er an de Poaterswal.
Al een heleboele oalde spull’n.
Die de luu van her en der hebt met é-bracht.
Um te goan bekiek’n en over te kun luln.
Een drietal plaggenhutt’n stiet er nöw
Een boerderi-je uut die oalde tied.
Een winkeltie annex woonhuus en café.
Een flesse zonder vervenersverdriet.
Een treintie dat over ‘t terrein hen löp
Dat haalde vrogger turf uut ‘t veld
Nöw kunt bezuukers doar met ried’n.
Zonder geldig stripkaartie en geld
Et treintie giet bi-j alle dingen langs
Wilt de luu dan ding’n wat beter goan bekiek’n
Een hutte of wat aanders, dan stapt ze even of.
Et trientie dat giet verder bi-j aandre dingen gangs
De expositieruumte die is in è-richt
met boeken, foto’s, verhaalties enzovoort
Ök een model van een turfstooiselfabriek
En ‘t spul woar ‘t zwoare wark met is verricht
Maak jouw eigen website met JouwWeb